Elementy oceniania kształtującego:


Nauczyciel, który stosuje ocenianie kształtujące:
 

określa cele lekcji i formułuje je w języku zrozumiałym dla ucznia


Nauczyciel przed przystąpieniem do planowania lekcji zastanawia się, jakie cele chce zrealizować z uczniami podczas lekcji. Określa też, co chce, aby uczniowie osiągnęli. Często cel, który stawia sobie nauczyciel, może być dla ucznia niejasny. Dlatego nauczyciel musi go tak sformułować, aby stał się on zrozumiały dla każdego ucznia. Pod koniec lekcji wraz z uczniami nauczyciel powinien sprawdzić, czy cel został osiągnięty.

ustala wraz z uczniami kryteria oceniania, czyli to, co będzie brał pod uwagę przy ocenie pracy ucznia


Uczeń musi wiedzieć, co dokładnie będzie podlegało ocenie. Należy ustalić, co będzie brane pod uwagę przy ocenianiu (NaCoBeZu). Chodzi o to, by określić dowody, fakty, które pokażą zarówno nauczycielowi, jak i uczniowi, w jakim stopniu cel lekcji został osiągnięty. Kryteria także pomagają uczniom przygotować się do sprawdzianu oraz wykonać pracę tak, aby postawiony przez nauczyciela cel został zrealizowany. Nauczyciel konsekwentnie ocenia tylko to, co zapowiedział wcześniej.

rozróżnia funkcje oceny sumującej i kształtującej

Ocena sumująca ma znaczenie przy podsumowaniu wiedzy nabytej przez ucznia i zwykle ogranicza się do stopnia. Ocena kształtująca natomiast służy uczniowi do tego, aby uświadomił sobie, co zrobił dobrze, co źle i jak może poprawić swoją pracę. W ocenianiu kształtującym uczeń otrzymuje mniej ocen (stopni), a częściej informację zwrotną od nauczyciela czy kolegi.

buduje atmosferę uczenia się, pracując z uczniami i rodzicami

Warto poświęcić czas na dyskusję o tym, jak uczniowie się uczą i co pomaga im się uczyć. Atmosfera sprzyjająca uczeniu się przejawia się większym poczuciem własnej wartości uczniów, zaangażowaniem w proces uczenia się, samodzielnością, umiejętnością współpracy oraz świadomym uczeniem się.

potrafi formułować pytania kluczowe

Pytania kluczowe to pytania, które skłaniają uczniów do myślenia. Takie pytania ukazują uczniom szerszy kontekst omawianego zagadnienia, zachęcają do poszukiwania odpowiedzi i silniej angażują w naukę.

Pytania kluczowe

 

punktor

Dlaczego i jak powinniśmy bronić własnego zdania?

punktor

Skąd się bierze pleśń na chlebie?

punktor

Którą z postaci literatury fantasy chciałbyś być?

punktor

Jak zorganizujesz przyjęcie urodzinowe, aby goście wyszli z niego zadowoleni?

punktor

Co trzeba zrobić, aby zasłużyć na przydomek „Wielki”?

punktor

Wyjaśnij, dlaczego uczymy się obliczać pole koła?

punktor

Jak myślisz, czy plan naszej klasy w skali 1:100 zmieści się na kartce formatu A4 ?

punktor

W jaki sposób odnajdę w bibliotece książkę, która mnie interesuje?

punktor

Czy można rozdzielić po równo 10 lizaków między 3 osoby? Odpowiedź uzasadnij.

 

potrafi zadawać pytania angażujące ucznia w lekcję

Zadawanie pytań w ocenianiu kształtującym polega na włączaniu wszystkich uczniów w myślenie nad rozwiązywaniem problemu postawionego przez nauczyciela. Ma temu służyć m.in.:

 

punktor

wydłużenie czasu oczekiwania na odpowiedź ucznia,

punktor

kierowanie przez nauczyciela pytania do wszystkich uczniów, a nie tylko do zgłaszających się,

punktor

poszukiwanie w parach odpowiedzi na pytania nauczyciela,

punktor

niekaranie za błędne odpowiedzi.

stosuje efektywną informację zwrotną

Nauczyciel zamiast stawiać ocenę sumującą przekazuje uczniowi komentarz do jego pracy. Dobra informacja zwrotna jest sztuką, ale zawsze powinna zawierać cztery elementy:

 

punktor

wyszczególnienie i docenienie dobrych elementów pracy ucznia,

punktor

odnotowanie tego, co wymaga poprawienia lub dodatkowej pracy ze strony ucznia,

punktor

wskazówki, w jaki sposób uczeń powinien poprawić tę konkretną pracę,

punktor

wskazówki, w jakim kierunku uczeń powinien pracować dalej.

punktor

Informacja zwrotna musi być ściśle związana z kryteriami oceniania określonymi przed wykonaniem zadania (czyli z NaCoBeZu).

wprowadza samoocenę i ocenę koleżeńską

Uczniowie – na podstawie podanych kryteriów oceniania – wzajemnie recenzują swoje prace, dają sobie wskazówki, jak je poprawić. Ma to dwojaki sens: z jednej strony dobrze rozumieją kolegę, którego pracę sprawdzają, gdyż przed chwilą wykonywali to samo zadanie, a z drugiej – uczą się od swojego kolegi: ustalania kryteriów oceniania (co oceniam?) i umiejętności dawania informacji zwrotnej (jak to komunikuję?)

Jeśli uczeń sam potrafi ocenić, ile się nauczył i co jeszcze musi zrobić, aby osiągnąć wyznaczony cel, to pomaga mu to w procesie uczenia się i czyni z niego aktywnego uczestnika tego procesu.